ҒЫЛЫМ БЕСІГІ: СИРЕК КІТАПТАР ҚОРЫ

Кітап – өмір ұстазы. Сондықтан жастар кітап оқуды күнделікті әдет қылуы тиіс. Кітап оқымай өмірді білу, білім алу мүмкін емес.

                                                                                     Серке Қожамқұлов                                                                                                      

Мәдени мұраны сақтау – кітапханалардың негізгі қызметі. ҚазҰӨУ кітапхана қорының мақтанышын құрайтын сирек және құнды кітаптар 2018 жылдан бастау алады және мәдени мұра объектісі болып табылады. Кітапхана қорында сақтаулы сирек кітап коллекциялары бұрын Ақмола музыкалық колледжі кітапханасының қорынан сыйға берілген, сондай-ақ ЖОО оқытушылары, жеке тұлғалар, түрлі қорлар сыйға тартқан.

Бүгінде ҚазҰӨУ кітапханасының сирек кездесетін және құнды басылымдарының бірегей қоры XIX – XX ғасырлар басылымдары және 873 атауды қамтиды. Олардың арасында қазақ, орыс және шет тілдеріндегі басылымдар, жапырақты басылымдардың бірегей құжаттары, кескіндеме бойынша альбомдар, графика, кино, театр, бейнелеу өнері, сәулет, мүсін, сәндік-қолданбалы өнер бойынша кітаптар және түрлі дәуірдің бірегей ноталық басылымдары, Музыка теориясы бойынша еңбектер, классикалық музыкалық шығармалар бар. Бұл жай музыкалық жазбалар емес, бұл музыкалық мәтін негізгі болып табылатын аралас типтегі музыкалық кітаптар.

XIX ғасыр мен XX ғасырдың басы музыкалық шығармалар басылымдарының нағыз «серпілісімен» белгіленді: музыка жақсы тәрбие мен білім берудің бір бөлігі ғана емес, дәуір дәл сол дәуірмен тыныстады. Музыкалық мәдениеттің даму тарихын тарихи дәйектілікпен көрсететін бірқатар баспалар бар.

ҚазҰӨУ кітапханасында П. Юргенсон, М. Беляев, Breitkopf & Härtel, G. Ricordi & C., А. Гутхейл, В. Бессель және К. Силеверстовтың ноталарының құнды даналары және Москиноиздат, Өнер, МузГис, музыкалық сектор және т. б. баспалардың кітаптары сақталған.

Бөлімнің мақтанышы мазмұны мен безендірілуі бойынша аз тиражды және қызықты құнды кітаптардан тұрады. Әлемдегі ең ірі неміс музыкалық баспасының бірі «Breitkopf & Härtel» кітаптарының топтамалары қызықты»

Кітаптар Casa Ricordi баспасы-негізінен классикалық музыка мен операның баспагері: Вагнер, Р. Ла walkiria [Ноталар]: опера кешені (1870); Верди, Г. Еин Маскенбалл [ноталар]: дрейдегі Актендегі Опера (1859)
Rossini, G. Der Barbier von Sevilla [Ноты]: Oper in zwei Akten. Klavir (1816); Lehár, Franz Zigeunerliebe [Ноты]:  Romantische operette in 3 Bildern (1909); Bach Johann Sebastian Werke: Prtitur (1900)
РИС 1

 

Casa Ricordi баспасының кітаптары негізінен классикалық музыка мен операның баспагері болып табылады:

Wagner, R. La walkiria [Ноты]: Opera Completa (1870);  Verdi, G. Ein Maskenball [Ноты]: Oper in drei Akten (1859)

сурет 2

 

Сондай-ақ қорда үлкен форматты басылымдар, қалта партитуралары және сәнді матадан жасалған кітаптар бар.

сурет 3

Сондай-ақ, ең танымал және танымал музыкалық баспалардың бірі, XIX ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың көркемдік өмірінде маңызды рөл атқарған «А.Гутхейл» баспа компаниясының кітаптары ұсынылған. Бұған баспагерге Ресейдің мемлекеттік бренді мәртебесіне ие «оның императорлық мәртебелі сотының жеткізушісі» атағы дәлел бола алады. Бұл атақ өз басылымдарында Елтаңбаны қолдануға және ауланың тапсырыстарын орындауға құқық берді.

сурет4

П. Юргенсон фирмасы шығарған кітаптар үлкен қызығушылық тудырады. П. И. Юргенсонның музыкалық баспасы музыкалық баспа нарығының сұраныстарына, елдегі музыкалық мәдениеттің дамуына, басқа музыкалық баспагерлердің қызметіне сезімтал жауап берді.

Сурет 5

Мейербер, Дж. «Африканка» опера в 5-и действиях (1888); Маркс Адольф Бернгард. Всеобщий учебник музыки, руководство для учителей и учащихся по всем отраслям музыкального образования. перевод с 9-го немецкого издания под редакцией А. С. Фаминцына (1881); Музыкальная форма: Сочинение Эбенезера Праута / Пер.с англ. Графа С.Л. Толстого (1917).

Сирек кітаптардан басқа залда музыкатану, театр, кескіндеме, өнертану бойынша құнды, аз тиражды кітаптар (1970 жылға дейін) шоғырланған.

сурет 6

Қазақ музыка өнерімен байланысты 41 құжат сақталған. Басылымдар арасында 1954 жылы Алматы қаласындағы Қазақ КСР Ғылым академиясы баспасында басылып шыққан “Абай Құнанбаевтың музыкалық шығармашылығы” этнографиялық жинағы бар. Музыкалық редакция Б.Г. Ерзаковичтің арнайы қаулысы және Қазақ КСР Ғылым Академиясының редакциялық-баспа кеңесі бойынша шығарылды. Бұл жинақта алғаш рет Абайдың 12 әні ұсынылған. Алайда, бұл жинақ ақынның музыкалық шығармашылығының толық жиынтығы емес. 1919 жылы Абайдың музыкалық шығармаларын жазу басталды. Ақынның әндерін жазып, оларды жарыққа шығарғаннан бері ол өзінің композиторлық мұрасын зерттей бастады.

Сондай-ақ қорда кітаптар бар: Затаевич А. В. Фортепианоға арналған пьесалар. Пьесы для фортепиано на казахские народные темы (1957); «Песни Кенена Азербаева» (1955); Иванов-Сокольский М. Трио для скрипки, виолончели и фортепиано: қазақ халқының қызы Мәншүк Мәметованы еске алуға арналады. С партией (1956), М. Тулебаев «Биржан и Сара» (1959); Очерки по истории казахской музыки (1962); Біржан сал. Әндері (1959); Құрманғазы Күйлер (1961); «Казахские советские народные песни» (1959), «Народная музыка Казахстана» (1967), Затаевич А.В. Исследования. Воспоминания. Письма (1958); Горчаков Н. Работа режиссера над спектаклем (1956); Львов Н. Казахский академический театр драмы (1957) және т. б.

сурет 7

 

 

Кітапхананың сирек қоры-ғылыми-әдістемелік және ғылыми-зерттеу жұмыстары үшін материалдардың сарқылмас көзі. Сирек кітаптар залында үнемі кітаптар мен журналдардың көрмелері ұйымдастырылады, студенттердің практикалық сабақтары мен барлық келушілер үшін экскурсиялар өткізіледі. Сондай-ақ, біз сирек кездесетін және құнды кітаптарды цифрландыруға ерекше күш жұмсаймыз, бұл сабақ көп уақыт пен шыдамдылықты қажет етеді, бірақ біздің кітапхананы пайдаланушылардың келесі ұрпақтары біздің жұмысымызды бағалайды.