«КЕҢ ДАЛАНЫ КҮЙІМЕН ТЕРБЕТКЕН»

3

 2021 жылдың 22 желтоқсанында Қазақ ұлттық өнер университетінде қазақтың белгілі домбырашысы, күйші, композитор, Қазақ ССР халық әртісі Дина Нұрпейісованың туғанына 160 жыл толуына арналған «Әсем қоңыр» атты қорытынды концерті өтті. ҚазҰӨУ ректоры Айман Қожабекқызы Мұсақожаева өз сөзінде, шығармалары қазақ домбыра музыкасының классикасына айналған ұлы домбырашының ұлттық музыканың дамуындағы ерекше рөлін атап өтті.

Құрметті кеш қонақтары, қоғам қайраткерлері Ирак Елекеев, Зейнолла Алшымбаев, Серік Әбдірахманов, Мұхамбет Көпеев, Қайрат Сарыбаев, Орақ Әлиев, Уәлихан Қалижанов, Қайрат Байбосынов, Айтқали Жайымов, Айтжан ​​Тоқтаған, Бекболат Байсағатов, Тұрар Әліпбаев, Керім Прімқұлов ғасырға жуық өмір сүрген күйшінің шығармашылық мұрасы жайлы ойларымен бөлісті. Құрметті қонақтар қатарында Алматыдан арнайы шақырылған домбырашы, сазгер, күйші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Шәміл Әбілтаев бар. Кеш бойы Қазақ ұлттық өнер университетінің ұлт аспаптар оркестрі мен жекелеген домбырашылар Динаның оннан астам күйлерін орындады.

Осы іс-шараға орай ҚазҰӨУ-нің Ақпараттық-кітапхана қызметі «Кең даланы күйімен тербеткен» атты көрмесін ұйымдастырды. Көрмеге энциклопедиялар, Дина апамыздың шығармашылығын зерттеушілердің еңбектері, оның тәлімгерлері мен шәкірттері туралы кітаптар, замандастары мен ұрпақтарының естеліктері, мақалалар, музыкалық шығармалар, көрменің бейнелеу өнері, әдебиет, поэзия бөлімдері қазақ халқының ұлы қызының бейнесін аша түсті.

Дина Нұрпейісованың шөбересі, республикалық «Күй Анасы» қорының атқарушы директоры, профессор Төлеген Қуанышев алғаш рет отбасы мұрағатынан алынған құнды құжаттарды көрмеге қойды. Мерекелік шараға қатысушылар отбасының ескі фотосуреттерімен, қолжазба материалдарымен, жылдар бойы жинақталған газет-журналдардағы мақалалармен, атақты күйшінің мерейтойлық даталарына арналған бағдарламалармен, тіпті Дина Нұрпейісованың ұлы жазған қолжазба өмірбаянымен де танысты.

Сарғайып тозған парақ беттерінен, Құрманғазының ең жақсы шәкіртінің бірі, алғашқы домбырашы-қыздың шығармашылық өміріндегі көптеген қиындықтар мен қиыншылықтар, жеңістер мен қуаныштары болғаны жайлы тың деректермен танысасыздар. Сондай-ақ, іс-шара қонақтары, студенттер Дина Нұрпейісованың күйлерін кьюар-кодтар арқылы тікелей көрмеде тыңдау мүмкіндігіне ие болды.

Сондай-ақ, көрмеге қатысушылар Дина Нұрпейісова туралы жақында жарық көрген «Күй анасы – Дина» және «Дина Нұрпейісова – түркі әлемінің ұлы композиторы» атты жаңа кітаптармен де танысты.

ҚазҰӨУ-нің ректоры Айман Мұсахаджаеваға «Күй Анасы – Дина» кітабының авторы Төлеген Қуанышев, университетке сыйлық ретінде кітаптарын салтанатты түрде табыс етті. Бұл кітаптың бес бөлімінде қазақ музыкатанушылары Ахмет Жұбанов, Ғафура Бейсенова және Петр Аравиннің өмірбаяндық деректері, ғылыми мақалалары, ғылыми-зерттеу еңбектерінен үзінділер топтастырылған.  Басылымның беттерінен Динаның орындаушылық мұрасы туралы толық ақпаратты табуға болады. Келесі тарауларда шығармалардың ноталары ұсынылған. Жинақта ақын Фариза Оңғарсынова жазған Дина Нұрпейісова туралы пьесаның сценарийі де беріліп, туған-туыстары мен жазушылардың жазған естеліктері берілген. Кітап аты аңызға айналған күйші шығармашылығын зерттеушілер үшін аса құнды.

«Дина Нұрпейісова – түркі әлемінің ұлы композиторы» кітабы төрт тілде – орыс, қазақ, ағылшын және түрік тілдерінде жарық көрді. Онда даңқты домбырашының өмірінен бұрын жарияланбаған бірегей деректер жинақталған. Бірегей басылымның электронды нұсқасы, сондай-ақ композитордың шығармалары жазылған флешкасы бар.

Көрме студенттердің, магистранттардың, оқытушылардың, қатысушылардың үлкен қызығушылығын тудырды және ұлттық музыкалық мәдениеттегі аты аңызға айналған әйел домбырашының өзіндік көп қырлы шығармашылығын ашуға көмектесті деп ойлаймыз.